.::TURHAL::.


.::www.turhalakml.com::.
TARİHÇE Turhal'ın günümüze kadar yazılmış bir tarihi bulunmadığı için , hangi tarihte, kimler tarafından kurulduğu kesin olarak bilinmemektedir. Bugüne kadar yapılan araştırmalardaadı KAŞEN - KUŞAR - KASİURA- GAYGURA - TURNALİT olarak geçmektedir.Turhal kalesinde bulunduğu söylenen iki kitabenin Sümer yazısı ile yazılı olması, Turhal'ın inşasının Sümerlilere kadar indiğini göstermektedir. Sümerlilerin M.Ö 3000' li yıllarda yaşadıkları düşünülürse , Turhal' ın kuruluş tarihinin günümüzden yaklaşık 5000 yıl öncesine dayandığı anlaşılmaktadır. Turhal'ın tarihi ile ilgili en somut bilgi Fransız Seyyah Vital Cuinet'in eserinde geçmektedir. Cuniet , 1875' de yazdığı seyahatnamesinde Turhal' ı şöyle anlatır:" Turhal 3000 nüfuslu, Tokat Merkez Sancağına bağlı , büyük bir nahiyedir. Turhal yerleşim olarak Kazova' nın girişinde, vilayetin 35 mil batısındadır. Nahiyenin etrafı güzel meyve bahçeleri ile çevrilidir. Antik döneme ait harabeleri ve bir kalesi vardır."19. Yüzyılın ikinci yarısında bölgeyi etkileyen olay göçmenlerin gelişidir . Kırım savaşı, 1855 - 1859 Şeyh Şamil Ayaklanması ve 1877 - 1878 Osmanl -Rus harbinden sonra Anadolu' ya gelen Balkan ve Kafkas göçmenlerin bir bölümü Turhal yöresine yerleştirilmiştir. Mütareke ve Milli Mücadele yıllarında Turhal Mustafa Kemal önderliğinde tüm varlığını ortaya koymuş, kurtuluş savaşı sırasında yüzlerce şehit vermiştir. Milli Mücadelenin en önemli adımı olan Samsun'dan Amasya'ya oradan da Sivas 'a geçen Mustafa Kemal'in güzergahında Turhal vardır. İşte bu geçişler Turhal'ın kaderinde dönüm noktasıdır. Turhal 1892 yılında Belediye olmuş ve 01.09.1944 yılına kadar Tokat'a bağlı bucak olarak yer almıştır.Bu tarihten itibaren ilçe merkezi haline gelmiştir. 1923 'lerde 300 haneli bir bucak iken 19 ekim 1934'deŞeker fabrikasının açılmasıyla ekonomik ve sosyal açıdan hızla gelişmeye başlamıştır.1999-2000 yılı sayımına göre Merkez ilçe nüfusu 100.000'e yaklaşmış ve bir çok ilden nüfusça daha büyük bir ilçe haline gelmiştir.Bugün yeşilırmak 'ın iki yakasında modern bir kent görünümüyle, gezilmeye değer bir ilçedir.

COĞRAFİ YAPI Turhal, Karadeniz Bölgesinin,Orta Karadeniz Bölümünde yer almaktadır.Turhal 40-18’kuzey enlemi, 36-06’ doğu boylamının kesiştiği yerdedir. Yüz ölçümü 911 km2 dir. Rakımı 493’ tür. Kuzeyinde Amasya İli, Erbaa ilçesi, güneyinde Pazar İlçesi, batısında Zile ilçesi , doğusunda Tokat ili yer almaktadır. Tokat’a uzaklığı 46 km’ dir. Turhal kasaba ve köyleriyle Tokat İlinin en büyük ilçesidir. Türkiye’nin en büyük akarsularından biri olan Yeşilırmak, Turhal şehir merkezinin ortasından geçmektedir. İlçede mevcut ormanlık ve fundalık alanları toplamı 35.380 hektar, meraların toplamı 8908 hektar ,tarım dışı arazilerin toplamı 6426 hektardır.

SOSYAL YAPI Turhal , Şeker Fabrikasının kurulmasından sonra büyük göç almaya başlamıştır. Özellikle yakın köy kasaba ve ilçelerden nüfus akına başlamıştır. Bunun sonucunda Turhal’da kozmopolit bir toplum yapısı ortaya çıkmıştır.Bu hızlı nüfus artışının sonucunda konut sorunu da ortaya çıkmıştır. Özellikle 1980’li yıllardan sonra toplu konut ve kooperatif konutları , hızla çoğalmaya başlamıştır. Bugün , Turhal’ da konut sıkıntısı bulunmamaktadır. İlçemizde istihdama yönelik iş yerleri olarak ; Turhal Şeker Fabrikası , Makine Fabrikası ve diğer özel işletmeler bulunmaktadır. Turhal’ da gece eğlence yerleri bulunmamaktadır.İlçe merkezinde kütüphanesi,Milli Eğitim Yayınevi , 15 adet kitap evi,14 gazete bayii, 1 adet stadyum, 1 adet spor salonu,2 adet halı saha,2 adet yüzme havuzu,3 adet gazete ,1 adet yerel televizyon, 2 adet radyo istasyonu; Ziraat , Halk , Şekerbank ,Vakıfbank , Akbank ve İş Bankası bulunmaktadır. Karadeniz Birlik , Bim , AkMarket, Erboğalar ve Yimpaş gibi alışveriş merkezleri bulunmaktadır. Şehir halkı , tatil günlerini şehir içerisindeki İskele Tepe , Belediye Sosyal Tesisleri , Pazar civarındaki Fırat ve Kat piknik alanlarında geçirebilir.

EKONOMİK YAPI Tarım İlçe ekonomisinde tarım ,önemli bir yere sahiptir.İlçenin doğal yapısı,zengin bir tarımsal üretime olanak yaratır.Yeşilırmak’ın suladığı verimli ovalar , başlıca üretim alanlarıdır. Karadeniz’le İç Anadolu Bölgesi arasında yer alan bu geçit alanında yer alan ilçede,değişik iklimlerin bir arada oluşu , çok çeşitli ürünler yetiştirilmesine elverişli bir ortam yaratmıştır. Bitkisel üretimde, tahılların egemenliği azalmakta,sanayi bitkileriyle bağ-bahçe ürünlerinin ağırlığı giderek artmaktadır. İlçe, bitkisel üretim ağırlığı içinde , tahıllardan buğday ,arpa ve mısırın;baklagillerden nohut,mercimek ve fiğin; sanayi bitkilerinden ise tütün , şekerpancarı , mahlep ve ayçiçeğinin önemli bir yeri vardır. Tütün tarımı , geçmişte olduğu gibi,bugün de önemini korumaktadır. Şeker pancarı ekimi ise ilçede 1930’larda Turhal Şeker Fabrikası’nın kurulmasıyla başlamıştır.Tarımın önemli kollarından birini oluşturan meyvecilikte , üzüm ve elma üretimi ağırlıklı yer tutar. Sebze üretiminde ise en önemli ürün , domatestir. Meyve ve sebze tarımıyla sanayi bitkilerine genel olarak , ilin en verimli sulu tarım alanları ayrılmıştır.buna karşın ,tahıl üretiminde geniş ölçüde iklim koşullarına bağlı olarak kuru ve nadaslı tarım uygulanır. İlçe arazisinin büyük bir kısmı sulanabilen arazidir.Tarıma elverişli, olan bu arazilerin çoğu Yeşilırmak’ tan su alan sağ ve sol sahil su kanallarından elde edilen su ile sulanmaktadır. Sulanan arazi ;14887 ha, sulanmayan arazi; 17008ha, sulanmaya açılacak olan ise; 3465 ha dır. İlçemiz arazisinde yetiştirilmiş olan en önemli ürünler şekerpancarı ve hububattır. Bunun yanında son zamanlarda sebze ve meyve üreticiliği özelikle domates yetiştirilmesi önemli bir yer tutmaktadır. Kavak üretimi , son zamanlarda azalmakla birlikte , yinede ilçe ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Şeker Fabrikasının kurulmasından sonra , halkın önemli , geçim kaynaklarından birisi de hayvancılık olmuştur. İlçede büyük baş hayvan sayısı 45.000,küçük baş hayvan sayısı ise 35.000 kadardır. Her hafta çarşamba günleri çevrenin en büyük pazarlarından birisi olan hayvan pazarı kurularak, ilçe içi ve dışında canlı hayvan satışı yapılmaktadır. Hayvancılık Şeker Fabrikasının kurulmasından sonra, halkın önemli, geçim kaynaklarından birisi de hayvancılık olmuştur. İlçede büyük baş hayvan s ayısı 45.000 ,küçük baş hayvan sayısı ise 35.000 kadardır. Her hafta çarşamba günleri çevrenin en büyük pazarlarından birisi olan hayvan pazarı kurularak, ilçe içi ve dışında canlı hayvan satışı yapılmaktadır.Bu arada yetiştirilen hayvanlar, belediye ve özel sektöre ait tesislerde kesilerek satışı yapılmaktadır.Hayvansal ürünler arasında süt, yoğurt , tereyağı, peynir ve yapağı önemli bir yer tutmaktadır.İlçede ; arpa , fiğ, yulaf , çavdar gibi hayvan yemi olarak kullanılan bitkilerin tarımı oldukça yaygındır. Bunun yanında , Turhal Şeker Fabrikası ve buna bağlı olarak gelişen şeker pancarı tarımı , Turhal Süt ve Mamulleri Fabrikası Kazova Zootekni Araştırma Kurumu gibi kuruluşlar, hayvancılığın gelişmesini olumlu yönde etkilemektedir. İlçede küçükbaş hayvanlardan en çok koyun ve keçi vardır. Koyunlardan akkaraman , karayaka,dağlıç,ve karagül ırkları yetiştirilmektedir. Turhal da Büyükbaş hayvanlardan en çok sığır beslenir. Büyükbaş hayvanlardan hem koşum hayvanı olarak, hem de sütü için manda beslenir.At ve eşek gibi koşum hayvanlarının sayısı da oldukça fazladır. 1970’ten sonra, kültür ırkı tavuk yetiştiriciliği ve modern kümes yapımına yönelik çalışmalar yayılmaya başlamıştır.Zengin bir bitki örtüsüne sahip olan ilçede arıcılık da yapılmaktadır. Madencilik Turhal’ın Hacılar Köyü çevresindeki metilen antimuan yataklarının ekonomiye büyük bir katkısı vardır. Bu yatakların toplam rezervi 124.000 ton kadardır. Turhal yöresi antimonları ,Özdemir Antimom Madenleri Ltd şirketince işletilmektedir. Türkiye’nin 1975 te toplam 8.900 ton olan antimon üretim kapasitesinin %4.5’ ini oluşturan 400 tonluk bölümü bu kuruluştaydı. 1982 ‘ de bu kuruluş 879 ton regülüs ve konsantre antimon üretmişti. Turhal çevresindeki 10.004.000 m3 jeolojik rezervli oniks yataklarına zaman , zaman işletilmektedir. Bu yataklardan açık yeşil,beyaz ve sarımsı renkte oniksler elde edilir.Dayanıklı ve işlemeye elverişli olan bu mermerler , özellikle özellikle süs eşyası yapımında kullanılır. Turhal’da ayrıca az miktarda manganez vardır.

ULAŞIM Turhal, tarihi yollardan Bağdat-Samsun hattı üzerindedir.Bölgenin Orta Karadeniz bölümünde yer alan Turhal, Güney Doğu Anadolu, İç Anadolu ,Akdeniz Bölgesi şehirlerinin Karadeniz’e bağlantısının yapıldığı kara yolu üzerinde kurulmuştur.Ayrıca Turhal’ın kendi seyahat acenteleri ile Türkiye’nin her yerine ulaşım çok kolaydır.Yoğun karayolları trafiği sebebi ile , Turhal da nakliye sorunu da bulunmaz. Turhal garajında; İmparator Turizm,Tokat Seyahat ,Topçam, Tokat Yıldızı.....gibi ulaşım ihtiyacınızı karşılayacak birden fazla firma bulabilirsiniz.Aşağıdaki il merkezlerinden tek araçla Turhal’a ulaşabilirsiniz İSTANBUL ESKİŞEHİR ERZİNCAN İZMİR ADANA ŞANLIURFA ANKARA DİYARBAKIR TRABZON ANTALYA YALOVA SAMSUN KAYSERİ BURSA ERZURUM Turhal şehir içi trafiği , Belediye tarafından düzenlenen lâmbalı trafik işaretleri ile düzenli hale getirilmiştir. Yakın yerleşim yerleri olan Amasya-Tokat ve Zile’ye çok kısa aralıklarla Belediye otobüsleri ve özel minibüs hatları karşılıklı çalışmaktadır.
ÖNEMLİ TELEFONLAR TURHAL BÜYÜK OTEL / TURHAL-ZİLE KARAYOLU 2.KM (0356)2767400 ŞAH OTEL / CUMHURİYET CAD (0356)2751258 TEKNAL OTEL / CUMHURİYET CAD. (0356)2751542 GÜLER OTEL / CUMHURİYET CAD. (0356)2751023 ÖĞRETMEN EVİ / CUMHURİYET CAD. (0356)2754142 POLİSEVİ /İSKELE TEPESİ ŞELALE ÜSTÜ. (0356)2751923 ŞEKER FAB.MİSAFİR HANESİ / CUMHURİYET CAD. (0356)2753530 TİGEM TARIM İŞL.MİSAFİRHANESİ /TURHAL-Tokat karayolu 3 km/ (0356)2751331 Tourizm İnformation: (0356)2751003